Η μάχη στα Βέρβενα και στα Δολιανά

Η μάχη των Βερβένων όπως απεικονίστηκε σε ζωγραφικό πίνακα του Παναγιώτη Ζωγράφου που εικονογράφησε τα απομνημονεύματα του Μακρυγιάννη.

Στις 18 Μαΐου 1821 έγιναν οι μάχες στα Βέρβενα και στα Δολιανά, η διπλή μάχη που άνοιξε το δρόμο για την Άλωση της Τριπολιτσάς και ανύψωσε το ηθικό των Ελλήνων. Η  κατάληψη της Τρίπολης ήταν απαραίτητη για το μέλλον της Επανάστασης γι’ αυτό έπρεπε να περάσει σύντομα σε ελληνικά χέρια. Για το σκοπό αυτό, οργανώθηκαν στρατόπεδα σε τέσσερα στρατηγικά σημεία τα οποία επέλεξε ο Κολοκοτρώνης στα βουνά της περιφέρειας του λεκανοπεδίου της (Βαλτέτσι, Χρυσοβίτσι, Πιάνα, Βέρβενα), Το πρώτο στρατόπεδο οργανώθηκε στα Βέρβενα  που έχει στα πόδια του όλη την πεδιάδα της Τριπολιτσάς, χωρίς να είναι το ίδιο ορατό από αυτήν, και διαθέτει εξαιρετική οπτική επαφή με τα άλλα τρία στρατόπεδα. Πρόκειται για το πρώτο οργανωμένο στρατόπεδο του Αγώνα, το οποίο έμελλε να είναι και νικηφόρο.

Τσόκος Διονύσιος-Νικήτας Σταματελόπουλος (1782-1849), 1862

Ο Κολοκοτρώνης αναφέρει στα απομνημονεύματά του: «Το ορδί των Βερβένων τους επήρε από κοντά. Αφού εζύγωσαν κοντά εις τα Δολιανά ετσάκισαν και οι Τούρκοι οπού πολιορκούσαν τον Νικήτα, και έτσι εβγήκε ο Νικήτας με τους ανθρώπους του, και τους εκατέβασαν έως τον κάμπον κυνηγώντας»……… και συνεχίζει……«εμούδιασαν οι Τούρκοι και δεν εβγήκαν άλλη φορά διά εκστρατείαν».

Ο Φωτάκος συνοψίζει τη σημασία της μάχης: «…έλαβαν οι Έλληνες τόλμην μεγάλην να μην φοβούνται πλέον τους Τούρκους και άρχισαν να ερωτούν πού είναι οι Τούρκοι, όχι σαν πρώτα ότε έλεγαν, έρχονται οι Τούρκοι και έφευγαν».

Στην καταδίωξη αυτή ο Νικηταράς έδειξε για πρώτη φορά την μεγάλη πολεμική του ικανότητα, σκοτώνοντας τόσους εχθρούς, ώστε πήρε από τότε το προσωνύμιο Τουρκοφάγος.