Μάζεμα της ελιάς

Ακόμη μία χρονιά το δέντρο της ελιάς μας δίνει τους χρυσούς καρπούς του και οι συγχωριανοί μας σήκωσαν τα μανίκια και άπλωσαν τα λιόπανα.

Η ελιά είναι το καρποφόρο δέντρο της ελληνικής φύσης με πολύ σημαντικό ρόλο στην οικονομία, στην κοινωνική εξέλιξη, στον πολιτισμό, αλλά  και στη  λατρεία, στις  δοξασίες και στα  έθιμα. Στην αρχαία Ελλάδα θεωρούνταν ένα σύμβολο ειρήνης, γονιμότητας, εξαγνισμού, ισχύος, νίκης και μετάνοιας. Η σημασία του ελαιόλαδου ήταν επίσης ιδιαίτερα μεγάλη, καθώς το λάδι πέρα από την καθημερινή χρήση του στο φαγητό, χρησιμοποιούνταν και σε διάφορες άλλες εφαρμογές, όπως στη βυρσοδεψία, στην υφαντική, στο φωτισμό, στην αρωματοποιία, στη φαρμακευτική, στην ιατρική, αλλά και σε διάφορες λατρευτικές τελετές.

Παραδοσιακά γνωμικά με την ελιά και το λάδι από τον σοφό λαό μας

  1. Άκουσες λάδι τρέχα, άκουσες στεφάνι φεύγα.(Πελοπόννησος)
  2. Δίχως λάδι, δίχως ξίδι, πώς θα κάνουμε ταξίδι.(Κρήτη)
  3. Άλλος μπέης, άλλα λάδια.(Μάνη)
  4. Μου ’βγαλε το λάδι.(Πελοπόννησος)
  5. Ξεφόρτωσέ την ελιά, να σε φορτώσει λάδι.(Κρήτη)
  6. Αυτός είναι σαν το νερό στο λάδι.
  7. Ρίχνει λάδι στη φωτιά.
  8. Τείνει κλάδο ελαίας.
  9. Είναι σα λαδωμένος ποντικός.
  10. Πέρασα της ελιάς τα βάσανα, του λιναριού τα πάθη.(Λακωνία)
  11. Αυτός πάει όπως το καράβι στο λάδι.(Χίος)
  12. Πρώτο θεμέλιο του σπιτιού: ψωμί, κρασί και λάδι.
  13. Νιο λάδι και παλιό κρασί.(Ιθάκη)
  14. Αγόραζε λάδι κορφής, κρασί μέση και πάτο μέλι.
  15. Η θάλασσα είναι λάδι.
  16. Η στρίμα βγάνει το κρασί και η υπομονή το λάδι.(Λακωνία)
  17. Τετάρτη λάδι να μη φας, τις όμορφες να μην κοιτάς. (Πελοπόννησος)
  18. Να σε κάψω, Γιάννη, να σ’ αλείψω λάδι.(Πελοπόννησος)
  19. Όσο παλιώνει η ελιά και πιο πολύ καρπίζει.
  20. Λάδωσε τ’ άντερο του.
  21. Βγαίνει πάντα λάδι.
  22. Όποιος έχει πολύ λάδι, βάζει και στα λάχανα.
  23. Η τέχνη θέλει μάστορα και η φάβα θέλει λάδι.(Μακεδονία)
  24. Λάδι η στράτα σου!(Πελοπόννησος)
  25. Κωστής Παλαμάς

    Η ελιά
    Είμαι του ήλιου η θυγατέρα
    Η πιο απ’ όλες χαϊδευτή
    Χρόνια η αγάπη του πατέρα
    Σ΄ αυτό τον κόσμο με κρατεί
    Όσο να πέσω νεκρωμένη
    Αυτόν το μάτι μου ζητεί.
    Είμ’ η ελιά η τιμημένη

    Όπου και αν λάχει κατοικία
    Δε μ’ απολείπουν οι καρποί.
    Ως τα βαθιά μου γηρατειά,
    Δεν βρίσκω στην δουλειά ντροπή.
    Μ’ έχει ο θεός ευλογημένη,
    Και είμαι γεμάτη προκοπή.
    Είμ’ η ελιά η τιμημένη.

    Εδώ στον ίσκιο μου μ’ αποκάτω
    Ήρθ’ ο Χριστός να αναπαυθεί
    Κι ακούστηκ’ η γλυκιά λαλιά του
    Λίγο προτού να σταυρωθεί.
    Το δάκρυ του, δροσιά αγιασμένη,
    Έχει’ ς τη ρίζα μου χυθεί.
    Είμ’ η ελιά η τιμημένη.

    Και φως πράστατο χαρίζω
    Εγώ στην άγρια τη νύχτα.
    Τον πλούτο πα δεν τον φωτίζω,
    Συ μ’ ευλογείς φτωχολογιά.
    Κι αν απ’ τον άνθρωπο διωγμένη,
    Με φέγγω μπρος στην Παναγιά.
    Είμ’ η ελιά η τιμημένη.