28η Οκτωβρίου 1940. Η ημέρα της γενναιότητας και της γενναιοδωρίας των Ελλήνων που κατόρθωσαν έναν άθλο. Όπως το περιέγραψε ο Άγγλος στρατηγός Sir Ronald MacKenzie Scobie, σε ομιλία του το 1944 «…η Ελλάς υπήρξε το πρώτο απ’ όλα τα έθνη της Ευρώπης το οποίο απέκρουσε κατά ξηράν έναν εχθρό ο οποίος μέχρι εκείνη τη στιγμή θεωρούσε τον εαυτό του αήττητον» (εφ. Καθημερινά Νέα 28 Οκτ. 1944)
Εντυπωσιακή ήταν η άμεση ανταπόκριση των Ελλήνων να προσφέρει ό,τι είχε ο καθένας στον βωμό της ελευθερίας.
Σύσσωμος συμπαρατάχθηκε στον αγώνα και ο επιχειρηματικός κόσμος και βρίσκεται τακτικά στις λίστες των δωρητών που δημοσιεύονται κάθε μέρα στις εφημερίδες από τα πρώτα κιόλας εικοσιτετράωρα του πολέμου. Γνωστές οικογένειες πλοιοκτητών εμφανίζονται ανάμεσα στους πρώτους δωρητές. Μέχρι τις 10 Νοεμβρίου 1940 οι εφοπλιστικές οικογένειες είχαν προσφέρει συνολικά 35 εκ. δρχ. περίπου.
Υπέρ του Εθνικού Εράνου, ιδιοκτήτες τραπεζών ενισχύουν οικονομικά τον στρατό σε όλη τη διάρκεια του ελληνοϊταλικού πολέμου.
Αρκετές βιομηχανίες διέθεσαν τις εγκαταστάσεις, το προσωπικό τους και τις πρώτες ύλες για την παραγωγή ρουχισμού και άλλων αναγκαίων για τον στρατό.
Με χρηματικές δωρεές συμμετείχαν σύλλογοι, ασφαλιστικά ταμεία, οργανώσεις επαγγελματιών και εργατών, ιδιωτικές λέσχες και συνεταιρισμοί.
Οι γνωστές αστικές οικογένειες καταθέτουν γενναιόδωρα τον οβολό τους για τον αγώνα. Αλλά και οι φτωχότεροι έδιναν με χαρά ό, τι είχαν. Κάποιες δωρεές είναι ιδιαιτέρως συγκινητικές:
Ο Μιχαλάκης Δ. Παπαγιάννης, μαθητής Γ’ Δημοτικού διαθέτει στην κυβέρνηση μία χρυσή λίρα. «Με αυτή τη λίρα χρυσώσανε την κούνια μου όταν γεννήθηκα και μου την εφύλαγε ο μπαμπάς μου για να μου τη δώσει όταν μεγαλώσω. Τώρα όμως που έχουμε πόλεμο, σας τη στέλνω για να την κάμετε μία οβίδα να πέσει στην Ιταλία», γράφει στη συνοδευτική επιστολή.
Χιλιάδες Έλληνες πρόσφεραν τα κοσμήματά τους.
Κάποιοι πρόσφεραν το μοναδικό κόσμημα που είχαν, όπως ο Γεώργιος Θ. Πρωτοπαππάς από την Γορτυνία, που πρόσφερε τη βέρα του. Στην επιστολή που συνοδεύει τη δωρεά του γράφει πως όταν τελειώσει ο πόλεμος, θα φτιάξει νέα βέρα, στην οποία θα χαράξει τις ημερομηνίες έναρξης του πολέμου και της τελικής νίκης της Ελλάδας.
Υπήρχαν όμως κι εκείνοι που δεν είχαν ούτε χρήματα ούτε κοσμήματα να προσφέρουν, έβρισκαν όμως τρόπο να λάβουν μέρος στην πανεθνική προσπάθεια.
Ο Αχμέτ Τσαπούνης «εκ Λιόψης Φιλιατών» έστειλε στον πρωθυπουργό την εξής επιστολή: «Στερούμενος χρημάτων ίνα προσφέρω δια τας πολεμικάς ανάγκας της πατρίδος μας προσφέρω το χωράφι μου κείμενον εις θέσιν Βάρικο χωρίου Λιόπεσι Ηπείρου εκ στρεμμάτων 22. Παρακαλώ ευλαβώς δεχθείτε την μόνην δυνατή προσφορά μου».
Ο Αθανάσιος Σ. Δημητράς από την Άμφισσα «μη δυνάμενος να προσφέρει σωματικήν ή χρηματικήν βοήθειαν κατά τας ιεράς αυτάς στιγμάς του αγώνος υπέρ βωμών και εστιών, θέτει εις την διάθεσιν αυτού 3.000 οκάδας βρωσίμων ελαιών δια τον ηρωικώς αγωνιζόμενον στρατόν μας».
Σήμερα λοιπόν γιορτάζουμε τη γενναιότητα εκείνων των Ελλήνων, που πολέμησαν στο μέτωπο, όσων χάθηκαν και όσων επέζησαν. Γιορτάζουμε και την γενναιοδωρία εκείνων που έδωσαν τα πάντα για να γίνει αυτός ο άθλος πραγματικότητα.
Πληροφορίες από:
Οι φωτογραφίες είναι από την συλλογή του Πολεμικού Μουσείου